مقدمه

اين يادداشت را درباره (خطاب به) كساني مي‌نويسم كه آشنايي با وبلاگ نداشته و هنوز وارد اين وادي نشده‌اند. از نوشتن واهمه دارند و چون خيال مي‌كنند نوشتن وبلاگ كار آنها نيست، از بركات وبلاگ نويسي و حضور در جمع وبلاگ نويسان، محروم مي‌مانند. سعي كردم در اين نوشته، راحتي وبلاگ نوشتن، هدف از آن و گوشه‌اي از فوايد حضور در اين عرصه را بيان كنم.

• موضوع وبلاگ

آيا تا به حال شده به دوستتان پيشنهاد بدهيد كه وبلاگ بزند؟ چه واكنشي داشته؟ اولين چيزي كه گفته چه بوده؟ جوابش مثبت بوده يا منفي؟ با ترديد بوده يا قطعي؟ شايد اولين سوالي كه براي فرد ناآشنا با وبلاگ پيش مي‌آيد اين باشد: "چه بنويسم؟". مخصوصا براي كسي كه از نوشتن واهمه دارد و از درس انشاء نمره زيادي نمي‌گرفته. پرسش "چه بنويسم" و " از چه بنويسم" به موضوع وبلاگ اشاره دارد. به عبارت ديگر اين سوال را از خود مي‌پرسم كه موضوع وبلاگم چه باشد؟

چه بنويسم

اين بستگي به خود شما دارد. اگر كارمند هستيد و در وقت كارتان به اينترنت وصل مي‌شويد، اگر فرزند هستيد و سايه پدر و مادري بالاي سر شماست، اگر سايه شما بر سر فرزندتان است، اگر معلم هستيد يا شاگرد، هيچ فرقي نمي‌كند. در وبلاگ تمام اين قيدها و امتيازها برداشته مي‌شود. خصوصيت محيط اينترنت اين است كه مي‌توانم لباس واقعي "خود" را درآورده و كنار بگذارم و با فراغ بال، در "خيال خود" پرواز كنم.

پاورقي:

همه از ديدن كارتون لذت مي‌برند. چرا؟ آيا يك علتش اين نيست كه در كارتون محدوديتها از بين مي‌رود؟ شخصيت كارتوني به راحتي تغيير شكل مي‌دهد. بيشتر از آدمهاي واقعي مي‌پرد. پرواز مي‌كند. در كارتونهاي تعقيب و گريز مثل "مورچه و مورچه خوار" و "تام و جري" بارها ديده‌ايم كه يكي از شخصيتها بر اثر آتش گرفتن يا انفجار بمب، سياه شده و تغيير فرم داده؛ اما در صحنه بعد سالم است و به بازي ادامه مي‌دهد. در كارتون حيوانات صحبت مي‌كنند؛ گياهان صحبت كرده و حركت مي‌كنند.
بعد از كارتون، نوبت به فيلم مي‌رسد كه به مدد پيشرفت جلوه‌هاي رايانه‌اي، مرز بين واقعيت و مجاز را شكسته است. بعد از آن بازي‌هاي رايانه‌اي كه نسل جديدي از تخيل پردازي را در اختيار انسان قرار مي‌دهد. اما شروع كار كجا بوده؟

شايد نسل جديد كه در فوج امواج راديويي و تلويزيوني و سي‌دي‌هاي بازي، دست و پا مي‌زند نداند اولين باري كه انسان توانست از حيطه واقعيت بيرون رود، آن گاه بود كه توانست بنويسد. نوشتن لايه‌اي از زندگي ماست. نوشتار، سطحي از شخصيت فرد نويسنده است. نويسنده با نوشتن است كه قسمتي از خود را نمايش مي‌دهد و به اصطلاح خودنمايي مي‌كند.

تا مرد سخن نگفته باشد    عيب و هنرش نهفته باشد

گفتن به شكلهاي مختلفي انجام مي‌شود. با زبان و سخن، با دست و نوشتن، و با طراحي و نقاشي و خطاطي و ... .

مثل آب خوردن

امتياز وبلاگ اين است كه نه هزينه چنداني دارد كه درگير مسائل مادي شوم، نه تخصصي مي‌خواهد كه مانع حضورم در اينترنت شود. كاملا مستقل است و در اختيار خود من است. نه منوط به اجازه پدر و مادر و معلم و احزاب و اداره و سازمانهاي دولتي است. تنها هزينه، داشتن يك خط اينترنت است و تنها تخصص سواد نوشتن و خواندن.

البته اينها را نگفتم كه ثابت كنم وبلاگ نويسي كار افراد بي تخصص و كم سواد است. خواستم توجه‌تان را به سادگي ايجاد يك وبلاگ جلب كنم. حداقل چيزي كه براي ايجاد يك وبلاگ لازم است، همين بود كه گفتم. اما انتهايش تــــا آنجا مي‌رود كه علم و تخصص و توان افراد جا دارد.

چه دانشمنداني كه وبلاگ دارند و چه بزرگان صاحب كمالي كه از وبلاگ استفاده مي‌كنند. از دانش آموز و دانشجو گرفته تا استاد و پرفسور. زن و مرد و كودك و بزرگ. خانه دار و شاغل، معلول و سالم، پرستار و دكتر و بيمار. آيا مي‌دانستيد اولين اشخاصي كه شروع به وبلاگ نويسي كرده‌اند بزرگان و متخصصين اينترنت و رايانه بوده‌اند؟

بلاگ اسكاي تعريف جالب و جامعي از وبلاگ دارد كه در بخشي از آن به موضوع وبلاگها اشاره نموده است:

محتوا و اهداف هر يک از وبلاگها به طور گسترده اي متفاوت است. از لينک ها و نظرات درباره ساير وب سايت ها گرفته، تا اخبار درباره شرکت ها و اشخاص، ايده هاي مختلف درباره مسائل روز، خاطرات روزانه، شعر و ادبيات، عکس و موزيک، نرم افزارها و برنامه هاي کامپيوتري، خبرهاي سياسي و اجتماعي و فرهنگي و ورزشي و حتي مسائل تخيلي.
بسياري از وبلاگ ها شخصي هستند و افراد آنچه که در ذهنشان است را بيان مي کنند. بعضي ديگر گروهي است و اهداف جمعي و علايق مشترک آنها را در بر مي گيرد. برخي از وبلاگها براي بازي و تفريح و سرگرمي هستند و برخي ديگر در برگيرنده مقالات علمي و پژوهشي مي باشند.

نكته ديگري كه نشانه عموميت و سهولت وبلاگ نويسي است، گرايش اقشار مختلف به وبلاگ نويسي است. مثلا پرستاران (*)، كلي وبلاگ نويس دارند. همچنين كتابداران (*). اقشار و اصناف به بهانه همين وبلاگ با هم تماس مي‌گيرند و از تجربيات يكديگر استفاده مي‌كنند و گردهمايي و جلسه برگزار مي‌كنند. به عبارت ديگر وبلاگ نقطه اشتراك ديگري براي افراد و اقشار است.

• فهرست موضوعات

معمولا ميزبانها، وبلاگهاي خود را از نظر موضوعي دسته بندي كرده و فهرست آن را در معرض ديد قرار مي‌دهند. براي اينكه با موضوع وبلاگها آشنا شده و ببينيد ديگران از چه مي‌نويسند، به قسمت فهرست موضوعي ميزبانها مراجعه كنيد.

پرشين بلاگ

اخبار: خبر، روزنامه نگاري
جامعه: تجارت و بازرگاني، تاريخ، سازمانهاي غيردولتي، فلسفه و عرفان، مذهب
سرگرمي: طنز، بازي هاي تصويري
جهان: افغانستان، تاجيکستان
هنر: ادبيات، سينما، موسيقي، نويسندگي، هنر
ورزش: فوتبال، تنيس، کوهنوردي، ورزش
رايانه: نرم افزار، سخت افزار، امنيت، كامپيوتر/تكنولوژي، اينترنت
مرجع: پزشكي، طبيعت/محيط زيست، آموزشي/تحقيقاتي، قرآن
خانواده: شخصي، عمومي، زندگي

بلاگفا

اخبار و رسانه ها: اخبار و رويدادها، خبرنگاران و روزنامه نگاران، مطبوعات و رسانه ها
هنر و ادبيات: ادبيات و شعر، موسيقي، کتاب، تصوير برداري، سينما و تئاتر، هنرمندان
رايانه و اينترنت: طراحي برنامه نويسي، معرفي نرم افزار و بازيهاي کامپيوتري، اينترنت، سخت افزار، اخبار اي تي و جامعه اطلاعاتي، هک و امنيت شبکه
علم و فن آوري: بهداشت و سلامت، معماري و عمران، پرشکي، نجوم، طبيعت و محيط زيست، کتابداري، زبانهاي خارجي، علوم پايه، کشاورزي و بيو تکنولوژي تکنولوژي، پرستاران، برق و الکترونيک
تجارت و اقتصاد: مقالات و مطالب، تجارت الکترونيک، وبلاگ شرکتها و سازمانها، کسب درآمد در اينترنت
انديشه و مذهب: فلسفه و عرفان، اسلام، قرآن، مسيحيت، زرتشت، يهود
فوتو بلاگ
وبلاگ و وبلاگ نويسي: قالبهاي وبلاگ، مباحث وبلاگ و وبلاگ نويسي
فرهنگ و تاريخ
جامعه و سياست: سياست روز، جامعه، زنان
ورزش
سرگرمي و طنز
شخصي
خانواده و زندگي
سفر و توريسم
فارسي زبان در ديگر کشورها: تاجيکستان، افغانستان

پارسي بلاگ

اخبار، اخلاق و عرفان، ادبيات، انقلاب اسلامي، بازي، بهداشت، تاريخ ايران، تجارت، تفريح، جامعه، خانه، خريد و فروش، علوم، كامپيوتر، كودك و نوجوان، مذهب، مناطق جغرافيايي، هنر، ورزش.

ميهن بلاگ

اين ميزبان محترم هم وبلاگهاي خود را موضوع بندي نموده است؛ اما با شكلي متفاوت كه استفاده از آن را مشكل مي‌كند. اول اينكه به صورت فهرست آبشاري (سلكت باكس) است كه بايد آن را باز نمود و گروه‌ها را مشاهده و انتخاب كرد. دوم اين كه صفحات آن به صورت 1،2،3 تفكيك نشده؛ بلكه فقط از "صفحه قبل" و "صفحه بعد" استفاده شده. متاسفانه صفحاتش قابل بوكمارك شدن هم نيست؛ يعني اگر شما امروز 5 تا صفحه را مطالعه كرديد، فردا براي ادامه كار، بايد از صفحه يك شروع كنيد تا به صفحه 6 برسيد. البته اگر در اين بين وبلاگهاي جديدي اضافه نشده باشد و شمارش صفحات را به هم نزده باشد.

پاورقي:

- خوب است باقي ميزبانها دسته بندي موضوعي را انجام دهند.
- نقطه ضعف اين كار - يعني موضوعي كردن وبلاگ - اين است كه به دست خود كاربر است و ظاهرا نظارتي بر اين عمليات صورت نمي‌گيرد. اگر به بعضي از موضوعات دقت كنيد، به وبلاگهايي برخواهيد خورد كه ارتباطي به دسته بندي ميزبان ندارد.

برطرف كردن اين ضعف، يعني ايجاد يك گروه نظارتي پركار و دقيق كه به وبلاگها سر بزنند. راه ديگر، مكانيزه كردن اين عمليات است؛ يعني استفاده از برنامه نظارتي كه موارد مشكوك را گزارش دهد.

به اميد ديدار
خدانگهدار

سلام

• تعريف وبلاگ:

تعريف وبلاگ كار سختي است. اي كاش مي‌شد بدون تعريف، آموزش داد. اما فعلا به يك تعريف ساده و ابتدايي - و بدون قيد و قيود - بسنده مي‌كنم.

وقتي كه مي‌خواهند علامت اختصاري "www" (جهان گسترده وب = World Wide Web) را تعريف كنند مي‌گويند: «يكي از محيطهاي خدماتي اينترنت كه امكانات چند رسانه‌اي براي دستيابي به اطلاعات را در اختيار كاربر قرار مي‌دهد». حال من هم در تعريف "وبلاگ" مي‌گويم: محيط كوچكي - به اندازه يك صفحه - از همان جهان گسترده وب.

داخل پرانتز:

تمايلي ندارم درگير معناي تحت اللفظي وبلاگ شوم و از تاريخچه و اولين كسي كه وبلاگ زد و ... بگويم. در اين موارد رجوع شود به منابعي كه كم و بيش در اين باره نوشته‌اند.

قبلا تصور مي‌كردم وبلاگ حتما فضايي از يك پايگاه ديگر است؛ اما با ديدن پايگاه‌هايي كه به صورت وبلاگ اداره مي‌شوند، متوجه شدم وبلاگ بودن، فقط به شكل فضاي اينترنتي آن نيست؛ بلكه يك مفهوم و معناي خاصي دارد كه هم مي‌تواند در قالب يك پايگاه مستقل بروز كند، مانند وبلاگ "احمدي نژاد، وب نوشت، خوابگرد، دودردو، حقوق بلاگ"، و هم به عنوان زير مجموعه‌اي از يك پايگاه ميزبان؛ مانند همين وبلاگ.

• پايگاه‌‌هاي ميزبان:

بعضي از پايگاه‌ها هستند كه فضاي خود را اختصاص به ميزباني از وبلاگها داده‌اند. ظاهرا اولين ميزبان وبلاگ در ايران كه به زبان فارسي بوده، "پرشين بلاگ" است. تا قبل از آن اگر يك ايراني و يك فارسي نويس، مي‌خواست وبلاگي داشته باشد بايد به ميزبانهاي خارجي مانند "بلاگ اسپوت" - كه ظاهرا همين "بلاگر" خودمان است - مراجعه مي‌كرد و با همان محيط فرنگي و به صورت دست و پا شكسته اقدام به فارسي نوشتن مي‌كرد. متاسفانه گاهي آنقدر امكانات فارسي نويسي در آنها ضعيف بود كه گروهي از وبلاگ نويسان، رو به "فينگليشي نويسي" آوردند و زبان شيرين فارسي مهجور افتاد.

پس با اين حساب بايد گفت در آن زمان "پرشين بلاگ" خدمت بزرگي به قشر وبلاگ نويس ايراني نمود. مدتي نگذشت كه اين فكر خوب، به ذهن ديگران هم رسيد و آستين همت بالا زدند و درصدد خدمت به خلق برآمدند.

بعضي از پايگاه‌هاي ميزبان:

ايراني:

پرشين بلاگ - http://www.persianblog.com
بلاگ اسكاي - http://www.BlogSky.com
پارسي بلاگ - http://www.parsiblog.com
بلاگفا - http://www.blogfa.com
ميهن بلاگ - http://www.mihanblog.com
آفتاب لاگ - http://www.aftablog.com
ريواس - http://www.rivasblog.com

خارجي:

Blogspot & Blogger - http://www.blogger.com
Wordpress - http://www.wordpress.com

پاورقي:

- براي آشنايي بيشتر با بعضي از ميزبانهاي ايراني به مقاله "نگاهي به سرويس‌هاي وبلاگ‌نويسي فارسي" از "روزنامه آسيا" مراجعه كنيد. دوست داشتم متن كامل آن مقاله را در اينجا بياورم اما اولا اجازه اين كار را نداشتم و ثانيا بيشتر از يكسال از عمر آن گزارش گذشته است.
- امروز - جمعه 17 آذر 1385 كه چند روز از نوشتن يادداشت اول و دوم وبلاگ مي‌گذرد - با مقاله‌اي تحت عنوان "وبلاگ با لهجه ايراني" به نام "محمد صادق افراسيابي" برخورد كردم. هرچه كه مي‌خواستم به عنوان مقدمه و آشنايي با ميزبانها بگويم، در اين مقاله به زيبايي بيان شده است. مي‌توان آن را تاريخچه‌اي از وبلاگ و ميزبانهاي ايراني دانست.

انگيزه ميزباني:

اين سوال به ذهن خطور مي‌كند كه به چه علتي بعضي آمده‌اند و فضاي بسيار بزرگي را تهيه نموده و با هزينه‌اي هنگفت، آنها را به صورت رايگان در اختيار خلق الله قرار داده‌اند.

حتما عللي در آن امر دخيل است كه بهتر است خود آنها يا كارشناسان محترم به بيان تك تك آنها بپردازند؛ اما مي‌توان "انگيزه اقتصادي" را به عنوان مهمترين علت دانست.

پاورقي:

در اينترنت "انگيزه اقتصادي" مهمترين سبب فعاليت بسياري از پايگاه‌هاست؛ حتي در پايگاه‌هاي مبتذل اجنبي. البته شايد به نظر كاربران تازه وارد، آنها با نيت پاك و خالصاً مخلصاً اقدام به ايجاد پايگاه‌هاي عديده و زنجيره‌اي كه به تبليغ روابط جنسي مي‌پردازند، نموده‌اند و هيــــــــــچ گونه چشم داشت مادي ندارند و ما مي‌توانيم با خيال راحت و بدون منت از خدماتشان بهره‌مند شويم؛ آمـّــا كي سلام گرگ بي طمع بوده كه اين بار باشد.

دوست عزيز! اين نكته را در نظر داشته باشيد كه سكس در آنور آب و در فرنگستان، به عنوان يك حرفه و شغل به حساب مي‌آيد. اكثر شبكه‌هاي ماهواره‌اي و پايگاه‌هاي اينترنتي كه سكس را تبليغ مي‌كنند، درصدد بازاريابي و جلب نظر مشتري براي "صنعت سكس" هستند. روم به ديوار نكات ديگري هم هست كه از نوشتن آن معذروم.

البته واضح و مبرهن است "تحميل و تخريب فرهنگي" از اهداف و عوارض مسلم اين نوع فعاليتها است؛ مخصوصا در كشورهايي كه فرهنگشان متضاد با روابط نامشروع است. مي‌توان "شيوع امراض جسمي و رواني" را هم به آنها اضافه نمود. و اگر باز هم اصرار كنيد مي‌گويم "لطمه زدن به سلامت و امنيت روابط اجتماعي و خانوادگي" (*).

البته نمي‌شود چشم را بست و "انگيزه‌هاي فرهنگي و عرق وطن دوستي و خدمت به ايرانيان" را ناديده گرفت. نكته مهم ديگري هم وجود دارد و آن ايجاد فضايي مطمئن و امن براي هموطنان عزيز ايراني است. مطمئن و امن هم از لحاظ حفظ آثار و يادداشتها، و هم از لحاظ محيط سالم و بدون تبليغات زننده، و هم از لحاظ همسايگي با وبلاگهاي خوب و سالم.

شايد كسي با خواندن اين نوشته ترغيب شود كه به خاطر همين موضوع هم كه شده، وارد اين عرصه شود. اين كار كه خوب است؛ اما خيلي هم توقع نداشته باشيد كه حتما پايگاهتان مانند غولهاي اين وادي، پر از كاربر باشد. چه بسا يك پايگاه 100 مگي كه هزينه ثبت و اجاره آن سالانه به 100 هزار تومان هم نمي‌رسد، ميزبان 20، 50 يا 100 وبلاگ نويس خوب و خوش ذوق شود. شايد از ميان اين عده، چند نفري چنان سبب خير شوند كه كفه ترازوي شما در دنيا و آخرت سنگينتر شود.
"حلقه ملكوت" نمونه‌اي از آن ميزبانهاست كه چند وبلاگ را در خود جمع نموده است.

براي آشنايي بيشتر با انگيزه‌هاي ميزبانان، به قسمت قرارداد ثبت وبلاگ، توجه كنيد.
- مثلا يك ميزبان اعلام كرده كه يک سايت خصوصي است و ممکن است جهت تامين نيازهاي مالي خود اقدام به نمايش آگهي در وبلاگها کند.
- يا ميزباني ديگر حق استفاده از مطالب وبلاگها را براي خودش محفوظ دانسته بود. (الان خاطرم نيست كدام پايگاه بوده)

به اميد ديدار
خدانگهدار